Ocena pracy nauczyciela na nowych zasadach. Część I – wszczęcie postępowania i powiadomienie nauczyciela

Nowe przepisy dotyczące oceny pracy nauczyciela diametralnie różnią się od poprzednio obowiązujących. Zrezygnowano z oceny dorobku zawodowego, dodano nowe stwierdzenie uogólniające, wprowadzono również obowiązek przeprowadzania oceny okresowej. Rozpoczynamy cykl artykułów dotyczących oceny pracy nauczyciela na nowych zasadach – część I poświęcaliśmy zagadnieniom związanym z wszczęciem postępowania i obowiązkiem zawiadomienia nauczyciela o rozpoczętej procedurze.

Od 1 września 2018 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące oceny pracy nauczyciela. Zostały określone w art. 6a ustawy z 26 stycznia 1983 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.).  

 Ocena pracy nauczyciela po zakończeniu stażu

Po zakończeniu stażu na wyższy stopień awansu zawodowego (również dodatkowego 9-miesięcznego) dyrek­tor przedszkola terminie 21 dni od dnia przed­łożenia przez nauczyciela sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego ma obowiązek dokonania oceny jego pracy (art. 6a ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 Karty Nauczyciela). Jest to pierwszy przypadek obligatoryjnego dokonania oceny pracy nauczyciela.

Okresowa ocena pracy nauczyciela

Karta Nauczyciela wprowadza mecha­nizmy nadające ocenie pracy charakter okresowy. W sytuacji, gdy nauczyciel nie będzie ubiegał się już o wyższy stopień awansu zawodowego, wówczas ocena powinna być ustalana co 3 lata licząc od dnia uzyskania ostatniego stopnia awansu zawodowego (art. 6a ust. 1 pkt 3). Dotyczy to zarówno nauczycieli dyplomowanych, jak i nauczycieli niższych stopni, którzy mimo możliwości awansu zawodowego o ten awans już się nie ubiegają.

Termin na ustalenie okresowej oceny pracy należy liczyć od dnia uzyskania ostatniego stopnia awansu zawodowego, przez co należy rozumieć termin wydania nauczycielowi decyzji administracyjnej, tj. aktu nadania wyższego stopnia awansu zawodowego, a nie termin wystawienia przez komisję kwalifikacyjną albo zdania egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Przykład

Nauczyciel ubiegał się o stopień dyplomowanego. Komisja kwalifikacyjna w dniu 19 lipca 2019 r. wystawiła mu zaświadczenie o akceptacji. Akt nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego został z kolei wydany w dniu 25 sierpnia 2019 r. Kiedy dyrektor będzie musiał ustalić ocenę pracy nauczyciela?

3-letni termin naliczany jest od dnia wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Wydanie zaświadczenia o akceptacji nie świadczy jeszcze o uzyskaniu wyższego stopnia awansu zawodowego. Okresowej oceny pracy nauczyciela należy zatem dokonać nie później niż 25 sierpnia 2022 r. .

Termin 3-letni na ustalenie okresowej oceny pracy należy uznać za termin ciągły, dlatego termin ten, oznaczony w latach, kończy się w dniu, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu np. jeśli rozpoczyna się 10 lutego 2019 r., to upłynie 10 lutego 2022 r. (o ile nie zostanie przedłużony) – art. 112 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.).

ZASTOSUJ!

Nowelizacja przepisów dotyczących oceny pracy nauczyciela nałożyła na dyrektorów szkół liczne obowiązki związane z okresową oceną pracy nauczycieli. Aby przestrzegać nowych regulacji a w szczególności dopilnować terminów ustalenia oceny pracy, warto wprowadzić wewnątrzszkolny harmonogram dokonywania oceny pracy poszczególnych nauczycieli.

 

… niekiedy po upływie dłuższego okresu

Karta Nauczyciela wprowadza trzy sy­tuacje, które mają wpływ na ustalanie tego 3-letniego terminu. Nie zawsze będzie to upływ 3 lat kalendarzowych. Przypadki, w których dojdzie do odstąpienia od 3 letniego terminu zostały wymienione w tabeli 1.

Tabela 1. Odstąpienie od 3-letniego terminu na dokonanie okresowej oceny pracy nauczyciela

 

OPIS

PRZYKŁAD

PODSTAWA PRAWNA

PRZYPADEK 1

Termin trzech lat upływa w okresie odby­wania przez nauczyciela kontraktowego lub nauczyciela mianowanego stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, oceny pracy dokonuje się po zakończeniu tego stażu

Nauczyciel mianowany uzyskał ostatnią ocenę pracy 15 listopada 2018 r. Z dniem 1 września 2020 r. nauczyciel ten rozpoczął staż na stopień awansu zawodowego nauczy­ciela dyplomowanego. W konsekwencji jego ocena pracy zostanie ustalona dopiero po zakończeniu stażu, a więc po 31 maja 2023 r

art. 6a ust. 1a Karty Nauczyciela

PRZYPADEK 2

Termin na dokonanie okresowej oceny pra­cy wydłuża usprawiedliwiona nieobecność nauczyciela w pracy, trwająca dłużej niż 3 miesiące – wówczas termin na dokonanie oceny pracy nauczyciela będzie wydłużony o czas tej nieobecności

Nauczyciel przebywał na jednomiesięcznych zwolnieniach lekarskich w okresie od 14 paź­dziernika 2018 r. do 13 listopada 2018 r., od 22 listopada 2018 r. do 21 grudnia 2018 r., a także od 4 stycznia 2019 r. do 3 lutego 2019 r. Poza tym w marcu 2019 r. skorzy­stał z 21-dniowego urlopu dla poratowania zdrowia w związku z leczeniem w sanatorium. Żadna z przerw nie przekroczyła nieprzerwa­nie 3 miesięcy (najdłuższa przerwa trwała 1 miesiąc), wobec czego dyrektora obowiązuje 3-letni termin na ustalenie kolejnej oceny pracy.

art. 6a ust. 1b Karty Nauczyciela

PRZYPADEK 3

W przypadku zmiany miejsca zatrudnienia ocena pracy nauczyciela nie może być dokonana wcześniej niż po upływie roku od podjęcia pracy w nowej placówce

Trzyletni termin na ustalenie okresowej oceny pracy dla nauczyciela dyplomowanego upłynie 3 grudnia 2021 r. Tymczasem 1 września 2020 r. nauczyciel ten został przeniesiony służbowo z innego przedszkola w trybie art. 18 Karty Nauczyciela. Przeniesienie spowoduje wydłu­żenie terminu na ustalenie kolejnej okresowej oceny pracy. Ocena będzie mogła zostać ustalona nie wcześniej niż 1 września 2021 r. Przeniesienie służbowe, choć nie powoduje rozwiązania stosunku pracy i nawiązania nowego, to jednak powinno być uznane za zmianę miejsca zatrudnienia, która zgodnie z art. 6a ust. 1c Karty Nauczyciela wyklucza ustalenie oceny pracy wcześniej niż prze upływem 12 miesięcy

art. 6a ust. 1c Karty Nauczyciela

ZAPAMIĘTAJ!

Ustawodawca nie definiuje  pojęcia „usprawiedliwiona nieobecność w pracy, która powoduje przedłużenie okresu na ustalenie kolejnej okresowej oceny pracy”, niemniej jednak należy uznać, że z uspra­wiedliwioną nieobecnością mamy do czy­nienia w szczególności, gdy nauczyciel:

  • jest czasowo niezdolny do pracy z powo­du choroby,
  • korzysta z urlopu dla poratowania zdro­wia, urlopu macierzyńskiego, rodziciel­skiego, ojcowskiego, wychowawczego, bezpłatnego, wypoczynkowego,
  • jest całkowicie zwolniony z obowiązku świadczenia pracy z uwagi na działal­ność związkową. 

Przepisy nie precyzują, czy chodzi o nieobecności nieprzerwane czy przerwane. Skoro jednak ustawodawca używa sformułowania „usprawiedliwiona nieobecność” w liczbie pojedynczej, to należy uznać, że chodzi wyłącznie o nieobecność nieprzerwaną. Z językowego brzmienia przepisu wyni­ka, że przedłużenie nastąpi o okres całej nieobecności, a nie jedynie o czas nadwyżki nad 3 miesiącami.

Ocena pracy z inicjatywy dyrektora lub na wniosek

Ocena pracy nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego może być także dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej, z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek:

  1. nauczyciela,
  2. organu sprawującego nadzór pedagogiczny,
  3. organu prowadzącego przedszkole,
  4. rady przedszkola,
  5. rady rodziców

– art. 6a ust. 1d Karty Nauczyciela.

Dyrektor przedszkola  jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku, a w przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy (art. 6a ust. 2 Karty Nauczyciela).

ZAPAMIĘTAJ!

W nowym stanie prawnym zachowano zatem zakaz uruchomienia pro­cedury oceny pracy nauczyciela z własnej inicjatywy lub na wniosek przed upły­wem roku od dnia ustalenia ostatniej oceny pracy.

Oceniasz tylko czynnych nauczycieli

Ocena pracy dotyczy tylko czynnego zawodowo nauczyciela. Dyrektor nie ma też obowiązku, a wręcz nie może ustalić dla byłego nauczyciela oceny pracy. Ocenie pracy podlega nauczyciel, a więc osoba zatrudniona w jednej z placówek, do których stosuje się Kartę Nauczyciela. Jeśli zatem ustalenia oceny pracy zażąda nauczyciel, który nie jest już w danej szkole zatrudniony, wówczas dyrektor nie może uruchomić procedury oceny i pozostawia żądanie bez rozpoznania.

Masz obowiązek zawiadomić o ocenie…

W następstwie wszczęcia procedury oceny pracy dyrektor musi niezwłocznie zawiadomić nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania jego oceny.

Nauczyciela zawiadamia się na piśmie o rozpoczęciu dokonywania jego oceny pracy wyłącznie w przypadku dokonywania oceny pracy:

  • z inicjatywy dyrektora przedszkola
  • na wniosek organu sprawującego nadzór pedagogiczny (najczęściej kuratora oświaty).

Zawiadomienie musi być dokonane w odpowiedniej formie i terminie, ponieważ pociąga za sobą istotne skutki.

 … chyba, że to ocena okresowa lub na wniosek

Gdy ocena pracy dokonywana jest z urzędu okresowo, na wniosek samego nauczyciela, organu prowadzącego, rady rodziców lub rady rodziców, dyrektor nie musi zawiadamiać nauczyciela o rozpoczęciu oceniania. Nie ma jednak przeszkód, aby fakultatywnie takiego zawiadomienia dokonać.

Zawiadomienie zawsze w formie pisemnej

Zawiadomienie musi być dokonane w formie pisemnej (§ 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego, Dz.U. z 2018 r. poz. 1133).

W praktyce dokument zawierający tę informację powinien być wręczony nauczycielowi w przedszkolu, a jego odpis zawierający:

  • adnotację potwierdzającą odbiór dokumentu,
  • datę odbioru
  • podpis nauczyciela

ZASTOSUJ!

W razie nieobecności nauczyciela w przedszkolu zawiadomienie należy:

  • przekazać mu za pośrednictwem pracownika szkoły (także wtedy należy zadbać o to, aby pracownik na piśmie potwierdził odbiór dokumentu, który wraz z odpisem zawiadomienia winien znaleźć się w aktach osobowych nauczyciela) lub,
  • wysłać listem poleconym na adres nauczyciela, koniecznie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, które wraz z odpisem zawiadomienia należy złożyć w jego aktach osobowych).

Zawiadomienie wywołuje skutki

Skuteczne zawiadomienie nauczyciela o rozpoczęciu dokonywana jego oceny pracy w przypadkach, gdy wymagają tego przepisy ma istotne znaczenie. Od dnia powiadomienia nauczyciela liczony jest 3-miesięczny termin dla dyrektora na ustalenie oceny pracy nauczyciela (art. 6a ust. 2 Karty Nauczyciela).

ZAPAMIĘTAJ!

Trzymiesięczny termin na dokonanie oceny pracy rozpoczyna swój bieg nie od dnia wysłania zawiadomienia o rozpoczęciu dokonywania oceny pracy nauczyciela, lecz od dnia, gdy zawiadomienie to zostanie dokonane.

Zaniechanie pisemnego zawiadomienia nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania jego oceny pracy w sytuacji, gdy to zawiadomienie było obligatoryjne może teoretycznie doprowadzić do uchylenia ustalonej oceny przez zespół oceniający w procedurze odwoławczej i przekazania tej oceny do ponownego ustalenia.


Przykład

Dyrektor przedszkola zdecydował się na przeprowadzenie z własnej inicjatywy oceny pracy nauczyciela. Wobec tego miał obowiązek niezwłocznego pisemnego poinformowania nauczyciela o rozpoczęciu procedury oceny. W dniu 7 września 2018 r. z uwagi na nieobecność nauczyciela z powodu choroby wysłano do niego stosowne pisemne zawiadomienie. Nauczyciel przebywał w szpitalu, dlatego zawiadomienie odebrał dopiero 14 września 2018 r. Dyrektor przedstawił nauczycielowi kartę oceny pracy w dniu 14 grudnia 2018 r. Czy w związku z tym 3-miesięczny termin na ustalenie oceny pracy został przekroczony? Tak twierdzi nauczyciel, który zapowiada złożenie odwołania od oceny pracy.

Nie. 3-miesięczny termin na ustalenie oceny pracy liczy się od dnia dokonania zawiadomienia o tej ocenie. Nauczyciel mógł zapoznać się z zawiadomieniem dopiero 14 września 2018 r. i dopiero wtedy zawiadomienie zostało dokonane. Data wysłania zawiadomienia pozostaje tu bez znaczenia.

W PRZEDSZKOLACH NIEPUBLICZNYCH

Artykuł dotyczy także przedszkoli niepublicznych.


 

Autor: Michał Kowalski